Dünya Bankası'ndan Enerji ve Gıda Uyarısı: 2026'da Enerji Fiyatları Yüzde 32 Artabilir

Ne oldu?

Dünya Bankası tarafından yayımlanan Ekim ayı Emtia Piyasaları Görünüm Raporu, küresel ekonomiyi ve hanehalkı harcamalarını doğrudan etkileyecek sert bir fiyat artış döngüsüne işaret ediyor. Rapordaki en çarpıcı güncelleme, enerji tarafında yaşanması beklenen yükselişin boyutu oldu. Üç yıllık bir düşüş döneminin ardından, 2026 yılında enerji fiyatlarının yüzde 32 oranında artacağı öngörülüyor. Bu durum, küresel piyasaların enerji maliyetleri açısından oldukça hassas bir döneme gireceğini gösteriyor.

Enerji fiyatlarındaki bu keskin yükselişin arkasında, petrol arzında yaşanacak tarihsel bir daralma yatıyor. Küresel petrol arzında son 40 yılın en büyük düşüşlerinden birinin yaşanması beklenirken, Brent petrolün varil fiyatının 2025 yılındaki 69 dolar seviyesinden 2026'da ortalama 91 dolara fırlayacağı tahmin ediliyor. Orta Doğu'daki çatışmaların petrol stoklarını azaltma riski, dünyayı yeni arz şoklarına karşı her zamankinden daha savunmasız bırakabilir.

Gıda güvenliği cephesinde ise iklimsel ve jeopolitik riskler maliyetleri yukarı çekmeye devam ediyor. El Nino hava olaylarının hasadı tehdit etmesi ve Karadeniz'deki tahıl sevkiyatlarına yönelik saldırılar, gıda emtia fiyatlarını tetikleyen ana unsurlar olarak öne çıkıyor. Yüksek akaryakıt ve gübre maliyetlerinin tarımsal üretimi zorlaştırmasıyla birlikte, gıda fiyatlarının 2026'da yüzde 10,3, 2027'de ise yüzde 7,2 oranında artması bekleniyor.

Raporda yer alan jeopolitik risk senaryoları, mevcut tahminlerin de ötesine geçilebileceği konusunda ciddi uyarılarda bulunuyor. Eğer Orta Doğu'daki gerilim tırmanırsa veya Rusya'nın petrol altyapısındaki hasar devam ederse, Brent petrolün 2027'de 105 dolara ulaşabileceği öngörülüyor. Böyle bir kriz senaryosunda gıda fiyatlarının da temel tahminlerin yüzde 12 üzerine çıkarak 2022 yılındaki rekor seviyeleri aşabileceği vurgulanıyor.

Yükselen maliyet baskılarına karşı finansal koruma mekanizmaları da devreye giriyor. Dünya Bankası, fiyat artışlarından olumsuz etkilenen ülkeleri desteklemek amacıyla 25 milyar dolarlık önceden düzenlenmiş finansman dahil olmak üzere, toplamda 50 milyar ile 60 milyar dolar arasında bir kaynağı kullanıma sunduğunu duyurdu.