Netanyahu'nun görevden ayrılması ICC hakkındaki tutuklama kararını ve hukuki süreçleri etkilemeyecek

Ne oldu?

İsrail'deki siyasi belirsizlikler, Başbakan Benjamin Netanyahu'nun geleceğini tartışmaya açarken, uluslararası hukuk cephesinde devam eden süreçlerin siyasi değişimlerden etkilenip etkilenmeyeceği sorusunu gündeme getirdi. Mevcut hukuki analizlere göre, Netanyahu'nun koalisyon müzakereleri sonucunda görevden ayrılması, Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICC) tarafından hakkında çıkarılan tutuklama kararını iptal etmeyecek veya Güney Afrika'nın Uluslararası Adalet Divanı'nda (ICJ) İsrail'e karşı açtığı soykırım davasını durdurmayacak.

ICC, Kasım 2024'te Netanyahu ve eski Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında; Gazze'de açlığın bir savaş yöntemi olarak kullanılması, cinayet ve zulüm gibi savaş suçları ile insanlığa karşı suç işleme iddialarıyla tutuklama kararı çıkarmıştı. Roma Statüsü'nün 58(4) maddesi uyarınca, mahkeme aksini emretmediği sürece bir tutuklama kararı geçerliliğini korumaya devam ediyor. ICC Yardımcı Savcısı Nazhat Shameem Khan, mahkemenin bu kararları geri çekmek için herhangi bir adım atmadığını vurguladı.

Netanyahu'nun görevden ayrılmasının en kritik hukuki sonucu, sahip olduğu kişisel dokunulmazlığın kalkacak olmasıdır. Birçok devlet, Netanyahu'yu tutuklamaktan kaçınmak için resmi makamının sağladığı dokunulmazlığı gerekçe gösterse de, görevden ayrılmak bu korumayı ortadan kaldıracaktır. Bu durum, Netanyahu'yu hem ICC kararına hem de yabancı ulusal mahkemelerdeki kovuşturmalara karşı daha savunmasız hale getirecektir. Nitekim Netanyahu, geçtiğimiz yıl Gazze yardım filosunun durdurulmasıyla ilgili işkence ve insanlığa karşı suç iddialarıyla Türkiye'de de gıyabında bir yargılama ve tutuklama kararıyla karşı karşıyadır.

İsrail tarafı, ICC'nin yetkisini Roma Statüsü'ne taraf bir ülke olmaması gerekçesiyle sorgulamaya devam ediyor. Nisan 2025'te ICC Temyiz Dairesi, İsrail'in bu itirazını incelemek üzere Ön İnceleme Dairesi'ne talimat vermiş olsa da, hakimler inceleme süreci devam ederken tutuklama kararlarının askıya alınmasına izin vermedi. ICC'nin görüşüne göre, bir devlet başkanı veya başbakan olmak, Roma Statüsü'nün 27. maddesi uyarınca yargılamadan muafiyet sağlamıyor ve bu durum üye olmayan devletlerin liderleri için de geçerli kabul ediliyor.